وَ الَّذِينَ يُحَاجُّونَ فِي اللَّهِ و ايشان كه مىحجت جويند و آرند در اللَّه [ و پيغام او ، ] مِنْ بَعْدِ ما اسْتُجِيبَ لَهُ پس آنكه پاسخ كردند او را و بگرويدند به او حُجَّتُهُمْ داحِضَةٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ حجت ايشان [ و داورى جستن ] ايشان ناچيزست و نابرجاى بنزديك خداوند ايشان ، وَ عَلَيْهِمْ غَضَبٌ و خشم اللَّه بر ايشان ، وَ لَهُمْ عَذابٌ شَدِيدٌ . ( 16 ) و ايشانراست عذابى سخت . اللَّهُ الَّذِي أَنْزَلَ الْكِتابَ بِالْحَقِّ خداى اوست كه نامه فرو فرستاد براستى وَ الْمِيزانَ و ترازو [ و فرمان بداد ، ] وَ ما يُدْرِيكَ لَعَلَّ السَّاعَةَ قَرِيبٌ . ( 17 ) دانا كرد ترا و چه دانى كه رستاخيز نزديك است . يَسْتَعْجِلُ بِهَا الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِها ايشان به آن ميشتاوند كه نگرويده‌اند به آن ، وَ الَّذِينَ آمَنُوا مُشْفِقُونَ مِنْها و ايشان كه گرويده‌اند ترسانند از آن ، وَ يَعْلَمُونَ أَنَّهَا الْحَقُّ و ميدانند كه آن بودنى است ، أَلا آگاه بيد و بدانيد إِنَّ الَّذِينَ يُمارُونَ فِي السَّاعَةِ ايشان كه [ مىپيچند و ] در كار رستاخيز در گمان ميباشند ، لَفِي ضَلالٍ بَعِيدٍ . ( 18 ) ايشان در گمراهىاند دور . النوبة الثانية اين سورهء « حم ، عسق » سورة « الشورى » خوانند ، و در مكيات شمرند . ابن عباس گفت : جمله به مكه فرود آمد مگر چهار آيت : قُلْ لا أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْراً تا آخر چهار آيت . و جملهء سوره پنجاه و سه آيت است و هشتصد و شصت و شش كلمه و سه هزار و پانصد و هشتاد و هشت حرف . و در اين سوره هفت آيت منسوخ است : الاولى قوله تعالى : وَ يَسْتَغْفِرُونَ لِمَنْ فِي الْأَرْضِ نسخ ذلك بقوله : وَ يَسْتَغْفِرُونَ لِلَّذِينَ آمَنُوا . الثانية . قوله : وَ ما أَنْتَ عَلَيْهِمْ بِوَكِيلٍ نسختها آية السيف . الثالثة قوله : لَنا أَعْمالُنا وَ لَكُمْ أَعْمالُكُمْ لا حُجَّةَ بَيْنَنا وَ بَيْنَكُمُ نسخت بقوله : قاتِلُوا الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ لا بِالْيَوْمِ الْآخِرِ .